Tussentijd

Iedereen belandt wel eens in een ‘liminale ruimte’ tijdens zijn of haar leven. Dit is een antropologische term die verwijst naar een ruimte die onbekend is en waarin je de weg niet kent. Er zijn geen kaarten, geen wegwijzers, routes en er is geen duidelijk eindpunt. Het is letterlijk een ruimte waarin je op de drempel van iets nieuws staat. Een drempelruimte, want ‘liminaal’ betekent drempel. Het is een periode waar je tussen het vertrouwde en het onbekende in bent, met zowel ruimte als kansen. Het wordt ook wel ‘het ondertussen’ of ‘de tussentijd’ genoemd. De komende tijd ga ik dit fenomeen verder verkennen in een reeks blogs met als titel ‘Tussentijd’.

Tussentijd
We kennen het allemaal wel in ons leven, fases waarin je even geen houvast hebt, omdat je je bevindt in een overgangszone. Omdat je onverwacht tegenslag in het leven hebt. Of overgaat naar een nieuwe levensfase. Bijna elke menselijke ervaring heeft elementen van het ondertussen in zich. Bijvoorbeeld:

  • omdat er een dierbare (onverwacht) is overleden,
  • je ontslagen bent of met pensioen bent gegaan,
  • je na je studie geen baan kunt vinden,
  • je een kind hebt gekregen,
  • je na echtscheiding geen (t)huis meer hebt,
  • je aan een nieuwe baan begint,
  • je geconfronteerd wordt met ziekte,
  • je op kamers gaat als je 18 bent,
    En vul zelf verder maar in.

Dit zijn allemaal gebeurtenissen die je (plotseling) in de tussentijd laten belanden. Het is een periode waarin je loskomt van vertrouwde gewoontes, overtuigingen, waarden en normen, zonder dat je al weet wat ervoor in de plaats zal komen. Deze fase kan gekenmerkt worden door verschillende emoties, die zich ook nog eens afwisselen. Denk aan verwarring, onzekerheid, rusteloosheid, angst, ongemak, boosheid, rouw, opluchting enzovoort. De tussentijd is eigenlijk een plek waar niemand graag wil zijn. Vaak zijn we geneigd om deze fase snel achter ons te willen laten, terwijl juist in tijden van verwarring de meeste groei en ontwikkeling plaatsvindt.

Wat kenmerkt zo’n tussentijd?

  • Overgang tussen oud en nieuw: Het is een fase waarin je het vertrouwde pad hebt verlaten, maar nog geen duidelijk nieuw pad hebt gevonden. Deze tussenruimte voelt vaak vreemd, uitgestrekt en ongemakkelijk aan.
  • Loskomen van de comfortzone: Je stapt uit je oude comfortzone met zijn vertrouwde normen, aannames, overtuigingen en gewoonten, maar er is nog geen nieuw antwoord. Je sociale rol of positie wordt ongedefinieerd. Je weet niet meer goed welke taken en verantwoordelijkheden er in deze nieuwe fase bij horen. Alles lijkt wel nieuw.
  • Identiteit in verandering: J Het is een fase van ‘betwixt en between’. Je bent weg van het oude, maar hebt nog geen antwoorden voor het nieuwe. Een periode waarin de ene identiteit wordt achtergelaten en de volgende nog gevonden moet worden. 
  • Overlappende emoties: Het is een periode van complexe en overlappende emoties. Dit kan leiden tot gevoelens van onzekerheid en kwetsbaarheid. Je kunt je zowel gedesoriënteerd voelen, maar ook rusteloos en angstig.
  • Tijdsduur: De tijd die we in deze tussenfase doorbrengen, is vaak veel langer dan we verwachten of willen. Het vraagt om acceptatie van het proces en je te laten meevoeren door de stroom van verandering. Het is de kunst om geduldig op de drempel te blijven en te accepteren dat je nog geen heldere antwoorden hebt.
  • Risico’s en kansen: We riskeren om veel te verliezen als we over de drempel stappen. En we hebben tegelijkertijd juist meer kansen op een ander leven. In de tussentijd bevindt zich zowel de gebrokenheid als heling, het risico als de kans, de verlatenheid en verbinding, de leegte en openheid. Het is een periode waarin transformatie en ongekende verandering mogelijk is.
  • Nieuw denken en doen: In de tussentijd ontwikkelen we nieuwe denkwijzen en handelingen. Het is een vruchtbare periode waarin persoonlijke groei en inzicht kunnen bloeien.

‘Spaken komen samen in een naaf, maar de lege ruimte maakt de kar bruikbaar. Een pot bestaat uit klei, maar de lege ruimte maakt de pot bruikbaar. Balken en stenen vormen een huis, maar de lege ruimte maakt het huis bruikbaar. Alleen het niets is bruikbaar.’ Lao-Tse – Chinees filosoof 600 v. Christus

Holding Space
Het beste dat we voor iemand in een tussentijd kunnen doen, is een veilige bedding creëren waar vanuit iemand zijn eigen route kan kiezen. Waar hij of zij een tijdje mee kan lopen en aanwezig kan zijn. Vanuit deze veilige bedding kunnen we hem of haar uitnodigen en aanmoedigen om te ontdekken en tegelijk zijn of haar eigen weg te laten bewandelen. Soms zijn we hierbij wegwijzer, reisgenoot, pleisterplek of reisleider. Of dat alles tegelijkertijd.  De ander bepaalt het tempo. Wij zijn present en doen wat nodig is. We trekken samen op en we leren van elkaar en van het leven.

Daarover heeft de Canadese Heather Plett een prachtig boek geschreven: De kunst van Holding Space. Vandaag start ik met het Foundation Program van het Center for Holding Space.

De komende 8 maanden ga ik me daarin verdiepen. Naast basisprincipes van Holding Space komt aan de orde hoe je voor jezelf, in de community, in complexe situaties en als coach met Holding Space kunt werken.  Via deze blog en socials zal ik mijn kennis hierover delen.

Deel je ervaring
Wil jij jouw ervaring met de tussentijd en hoe je daarmee bent omgegaan met mij delen? Dan kom ik graag naar je verhaal luisteren en zal ik het zorgvuldig optekenen. Op deze manier kunnen we via concrete ervaringen onszelf en anderen meer inzicht geven in hoe je door onbekend gebied kunt navigeren. En deze  ervaringen hier op dit blog publiceren. Heb je interesse? Stuur dan een e-mail naar aan@zelfsprekend.nu

In een volgend blog zal ik ingaan wat je kan helpen bij het verblijven in de tussentijd.

Groet Helena 🔆